De soort is nauw verwant aan de morfologisch zeer vergelijkbare Everglades-moeraskreeft (Procambarus fallax). Op basis van reproductieve incompabiliteit en substantiële genetische verschillen wordt de marmerkreeft echter als zelfstandige soort onderscheiden.
De marmerkreeft is relatief klein, gewoonlijk tot maximaal 10 cm zonder scharen, met een opvallende ‘marmertekening’ (onregelmatig patroon van zwarte tekening tegen lichte achtergrond) op het hele lichaam. Qua bouw heeft de marmerkreeft het meeste weg van de andere soorten uit het geslacht Procambarus, maar verschilt hiervan door de fijn gegranuleerde en gemarmerde lichaam.
Marmerkreeft
De marmerkreeft is de enige soort rivierkreeft ter wereld waarvan geen natuurlijk herkomstgebied bekend is. De soort is alleen aangetroffen in de aquariumhandel. Het is vooralsnog ook de enige bekende rivierkreeft die zich alleen ongeslachtelijk voortplant (via pathenogenese), waardoor er uitsluitend vrouwelijke exemplaren bekend zijn.
Particulieren en dierentuinen die deze soort al als huisdier in bezit hadden voordat de Unielijst van kracht werd, mogen de dieren blijven houden totdat ze een natuurlijke dood sterven. Voorwaarden zijn wel dat de dieren niet kunnen ontsnappen en dat men zorgt dat ze zich niet kunnen voortplanten. Omdat marmerkreeft zichzelf voortplant, gelden er voor deze soort extra regels. Eitjes en larven moeten vernietigd worden om verdere voortplanting te voorkomen. Daarnaast moet er extra gezorgd worden dat de eitjes, larven en jonge kreeftjes niet met het afvalwater weggegooid worden.
Meldingen van de marmerkreeft in de natuur kunnen worden doorgegeven via waarneming.nl.
Alleen in een vroeg stadium van de invasie kan de soort verwijderd worden en meestal alleen in gesloten systemen (bijvoorbeeld een poel). De omvang van de populatie kan beperkt worden door onder andere het uitzetten van vissoorten die rivierkreeften eten en door middel van wegvangen.
Oorsprongsgebied
Er is geen natuurlijk herkomstgebied van de marmerkreeft bekend. De soort is vermoedelijk ‘ontstaan’ in de aquariumhandel. Nauw verwante soorten zijn afkomstig uit het zuidoosten van de Verenigde Staten.
Habitat
De huidige vindplaatsen in Nederland hebben vooralsnog vooral betrekking op ondiepe en geïsoleerde wateren zoals poelen, vijvers en vennen. In Europa is de soort in allerlei natuurlijke en kunstmatige wateren gevonden, zoals oligotrofe en eutrofe meren, beken en rivieren, grindgaten, thermisch verontreinigde wateren, parkvijvers en kanalen.
De marmerkreeft staat sinds augustus 2016 op de Unielijst van invasieve exoten (EU-verordening 1143/2014). Een soort die op de Unielijst staat mag onder andere niet meer worden verhandeld en gehouden in EU-lidstaten. Verder geldt voor lidstaten de plicht om in de natuur aanwezige populaties op te sporen, te verwijderen, of als dat niet lukt, zodanig te beheersen dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen.
Deze soort is opgenomen in de Vrijstelling bevissing Chinese wolhandkrab en uitheemse rivierkreeften. Daardoor is in Nederland (commerciële) bevissing en transport van levende kreeften voor consumptie mogelijk. Hierbij gelden wel voorwaarden. Zo moet voorkomen worden dat dieren zich kunnen voortplanten, ontsnappen en verspreiden tijdens de bevissing, de opslag, de handel, het transport, het houden en het gebruik van de betrokken dieren.
